'APA TOA
 
Hui 'Apa
 
Bienvenue sur 'APA TOA
06 Sep 2010 - 15:35
 
 
 
 
 
 
Menu Principal
.

Langues
.
Langue préférée :


 
     
 
Puta Tupuna - Reo Nūnaa
[ ]
475 lectures
 
.
 
.
Pensées et réflexions sur la culture 'Oia ia. E'ita vau e ho'i mai i muri no te vauvau atu i te parau o te reo e te nūna'a. Ua piahia te reira e te tahi mau taea'e o tā 'u e poihere nei o Duro, iaorana 'oe e tae noa atu i tō 'oe 'utuafare. Henri, ia vai 'oe i raro a'e i te tāmarū hanahana o te Matameha'i Hope e ia mau te fa'atenira'a i te Ra'a i poiete i te ao. Maco e ta 'u hoa, 'oe tei turu mai ia fānau ai au i roto i te hau... rau atu mau ti'a e ti'a ihoa ia ha'apoupouhia, 'inaha e mau taea'e teie o tei here i te reo e o tei here ato'a i te nūna'a. Iaora.
A parau i te parau ia 'itehia te mana'o e te huru o te ta'ata nūna'a, o te reira te tumu parau no teie tātarara'a.
Ua 'atutu i roto i te ve'a e te mau metia ha'apararera'a parau 'āpī : "ia pāpa'i e ia parau te ta'ata mā'ohi i to na parau". Parau mau roa, e'ere ānei ? Atira ra ia e hoa mā, a rave i te pēnitara a pēni ia fa'atarahia tō tātou parau e ia ra'a te iho mā'ohi, a he'e i mua.
E aha atu ra ia te parau no te mau mana'o, no te mau mana'o i tārava-a'e-na-hia i ni'a i te mau 'api. Tei hea teie mau parau i tāponi-noa-hia na, e aha to roto, e ti'a ānei ia 'auhunehia te reira aore ra ua mo'e roa i raro i te moe. A tātari mai, ia matara e ia 'itehia te faufa'a e vai ra i roto i taua mau parau mo'emo'e, tei roto te parau no te mana'o o te feia tahito, te mana'o ia o te mau tupuna, te mana'o e vauvau mai ra i te huru o te nūna'a o te reira tau, te huru ato'a ia i 'ahuhia ai tātou.

Parau tupuna, puta tupuna, tupuna mā tei hea 'outou ?
Ia hi'o pā'ato'a tātou i teie mau puta o tā 'u e pi'i nei, e mau puta ana'e o te fa'ata'a mai nei i te mana'o o te feiā i ora na i te tau no te taera'a mai o te 'evaneria. Na muari'i noa atu aore ra na muri mai. Ia mau hō'ē o teie nei mau puta i roto i tō 'outou rima, e mai te mea noa atu ua 'ite 'outou i te tai'o i te reo, e mai te peu ho'i e e ta'ata 'ā'au mā'ohi pāpū tō 'outou, ua rē ia tātou. 'Inaha ho'i, tei roto te parau no te ta'ahurira'a o te ao mā'ohi no muta'a iho ra e te tau 'āpī i ta'ita'ihia mai e te mau manu no te ātea mai.
Ua fāna'o ānei te tahi o tātou i teie huru puta?
Tei roto te parau mau i ni'a i tō tātou huru, te huru o tō tātou mau tupuna, te huru o te nūna'a o te reira tau. Ia māramarama tātou hou a tai'o ai, ia 'ore e hahi 'ē roa te aura'a e fā mai i roto i te upo'o, ti'aturi mai. 'Ei 'ā'au mā'ohi e ti'a ai. E'ere teie parau no te ha'afaufa'a 'ore ia vetahi 'ē. E ti'a'orora'a ra rā i te u'i māramarama o teie fenua ia hi'o, ia tai'o e ia fa'ahiti mai o ia i te mea o tā na e 'ite ra i roto i teie mau puta. Ia fa'ahōho'a mai o ia i te mau hōho'a ato'a e hiti mai i roto i tō na mānava e i roto i tō na 'ā'au. Ia 'itehia te hoho'a mata o te feiā e parauhia nei tō rātou parau i roto i teie mau puta. E'ita teie mau parau e roa'a i te ta'ata no rāpae. Mea 'ē te māramarama o te papa'a, mea 'ē te māramarama no roto ia tātou. Ua hi'ihia tātou i roto i te here e te fa'atura i te metua e i te Atua. Na te reira e arata'i i tō tātou māramarama no te fāfā i te mau faufa'a e vai ra i roto i teie mau puta.
E aha te ta'a-'ē-ra'a o te māramarama o te papa'a i tō tātou iho ? Vahi rahi teie. Tei roto te papa'a i te fa'ata'ara'a i te pa'a, tei roto tātou i te fa'ata'ara'a i te mā'a. 'Eiaha e 'ino'ino mai, 'eiaha ato'a e 'ata noa, a hape atu ai te parau. E parau pa'ari teie.
Ia parauhia tei roto te māramarama o te papa'a i te pa'a, teie tō na aura'a. Ia feruri rātou i te tahi tumu parau, 'oi'oi roa rātou i te hi'o i te pa'a, 'oia ho'i te rāpaera'a o te tumu, te rāpaera'a o te mā'a. A hi'o na mea nāhea rātou ia tuatāpapa i te tahi tumu parau. E tai'o ratou i te parau e, e feruri rātou, ia oti, i reira ratou e rave ai i te mau tīte'a mata huru rau, 'oia ho'i te mau parau māramarama ato'a i pia-a'e-na-hia e tō rātou mau ta'ata māramarama. E aha ia te faufa'a e noa'a mai ? Te vai ra, parau mau roa ia. E 'itehia te mau tai'o mahana, te huru o te mau fāito, te mau pi'irou e rave rahi e vai nei i roto i te tumu parau e tuatāpapahia ra. 'Ahiri na ra, e aha atu ai. Tei hea māoti te mā'a.
Na tātou te reira. Ia hi'o tuatāpapa tātou i te parau. E tai'o tātou, e 'amu tātou i te parau ia topa 'o ia i roto i te vaira'a i reira o ia e hotu ai no te fa'a'ite mai i te au, te 'ino, te navenave, te 'oa'oa e aha ana'e atu ā mau tupura'a i ni'a ia tātou. O te reira ia te parau no te mā'a. Ia monamona o ia, e 'ata'ata tātou, ia 'ava'ava o ia tō'iro'iro ato'a tātou, ia navenave o ia ua fa'ahiahia ia tātou. I muri iho tātou e 'afa'i ai i te reira mau tupura'a i mua i te aro o te ta'ata no te vauvau atu i te faufa'a i noa'a mai e no te 'ōpere atu i roto ia tātou pā'ato'a, ia tupu atu te reira i roto i te tā'ato'ara'a. O te ora ia teie e 'operehia ra, o te mā'a ia. E'ere anei?
A rave tātou i tei au i tō tatou huru na roto i te tuatāpapara'a i tō tātou parau. Ia hi'o tūtonu tātou i te mau parau tupuna, e ta'i, e 'oa'oa, e parau mau te hiti mai, e hōho'a te hiti mai i roto i tō tātou mānava. O te hōho'a ia o te mau ta'ata o terā ra 'anatau, o te hōho'a ia o te mau tupuna, o tō tātou iho ia huru.
'Ei hi'ora'a: Ha'afaufa'a ia tātou i te mau parau i tātarahia mai, mai tau mai ā, e te feia māramarama, te feiā 'aravihi no tō rātou 'ite papa'a, tei tuatāpapa i te tumu parau ra "no hea mai tātou". Ua tui tō tātou ro'o ia rātou, aita rā rātou i ha'afaufa'a roa atu i te ta'ata mā'ohi. Ua ha'afaufa'a ra i tā rātou mau mauiha'a tuatāpapara'a. O te pa'a noa ia te reira.
'Inaha ra te mā'a. Nā tātou te reira e 'auhune, ua pa'ari tātou i roto i te māramarama papa'a, e ta'a noa ia tātou i tā rātou huru arata'ira'a, i tā rātou huru fa'ata'ara'a parau māramarama. Teie nei ra, ua tae tātou i te tau e ti'a ia tātou i te 'ahu-fa'aho'i-fa'ahou mai i tō tātou huru, 'oia ho'i te māramarama o te varua. Ua 'ite tātou tei hea te ha'apūra'a o te varua. E'ere tei roto i te mafatu, tei roto i te 'ā'au. E'ere ho'i te mafatu tē mauiui ia pohe te hō'ē taea'e, o te 'ā'au ra, e'ere te mafatu te navenave ra ia 'āpiti te tāne e te vahine, o te 'ā'au ra, e'ere te mafatu te 'oa'oa ra ia fārerei te taea'e i te taea'e tau maorora'a te tau, o te 'ā'au ra.
E hō mā, 'eiaha e tapitapi i tā tātou iho, i tō tātou iho, te vai noa ra o ia i te mo'emo'eara'a, tē tia'i noa ra ia ti'ihia mai 'o ia no te tu'u mai i ni'a i te mahana, i te vahi āteatea. Te māramarama, ua tu'uhia i raro i te ruru rā'au, 'are'a rā te fa'ahiahia o te upo'o ua tu'uhia i ni'a i te 'amura'a mā'a.
Hahu ana'e i tō tātou mau upo'o, ia vera te mahana i ni'a e ia tau mai te tāmarū o te varua i ni'a i te upo'ora'a.
Te u'i hou, te feiā 'āpī o teie fenua, te vai noa ra te 'ohipa e 'ore e mara'a i te feiā no rāpae mai, e 'ore e tano nā te feiā i rātere mai e tō rātou 'ā'au papa'a e rave. A hi'o tūtonu i te hōhonura'a o teie mau parau, a hāmama te tari'a ia fa'aro'o 'outou i te pi'ira'a no roto mai i te nūna'a. A fa'ahōho'a mai i te hiro'a o te mau tupuna. Te faufa'a tei roto ia rātou, 'inaha te 'ōtare nei tātou mā te feruri tu'utu'u 'ore tei hea tātou. Tei 'o nei tātou, te ti'a nei tātou i ni'a i te papa o teie fenua. E tino tō tātou, e fenua tō tātou, e reo tō tātou. A rave i te 'ohipa, a tāmarū te tino, a parau te vaha i teie mahana. Tō 'oe reo, e'ere no te fa'ateni ia 'oe i mua i te ao. To 'oe reo no te fa'atauaroha nūna'a ia.

Mauruuru i te tai'ora'a mai.


 

Envoyer cet article à quelqu'un    Format imprimable
.
  Transmis par: TKNui Actif Jeudi 16 Avril 2009 - 21:56    
.
 
     
 
   
 
 
 
   
 
 
'APA TOA :: Contact
Design byTKNui
Vous avez accès au Fil de syndication de ce site en utilisant le fichier backend.php